خطّه آمده تا رهبرى زيديان را به دست گيرد . پس از آن در زمان استقرار حكومت او در يمن نيز ارتباطى ميان اين دو خاندان علوى وجود داشت . « 1 » آنان همچنين با سادات علوى عراق در ارتباط بودند . مشهور است كه محمد بن زيد ، داعى كبير ، هر سال مبلغ زيادى به نزد يكى از معتمدان شيعه در بغداد مىفرستاد تا در بين علويان انفاق كند . معتضد ، خليفهء عباسى ( خلافت 279 - 289 ق ) نيز ، كه نسبت به علويان نرمش داشت ، چون از اين امر آگاه شد ، از آن ممانعت نكرد . « 2 » يكى از نكات قابل بررسى دربارهء علويان طبرستان ، مسألهء مذهب آنان است كه آيا زيدى مذهب بودند يا شيعهء امامى ؟ بنا به نقل مشهور ، علويان زيدى بوده و اغلب از امامان زيديه به شمار مىرفتند ؛ ولى برخى تلاش كرده‌اند ، با ارائهء دلايلى ، ايشان را پيروان تشيع امامى معرفى كنند ، هرچند دلايل ارائه شده كافى به نظر نمىرسند « 3 » و وجود گرايش‌هاى امامى در بين برخى از آنان و يا حتى امامى بودن يك يا دو تن از ايشان ، اگر با دلايل متقن ثابت گردد ، نمىتواند موجب چنين حكم كلى دربارهء همهء اعضاى اين سلسله شود و با تأمل بيشتر در سيره و زندگانى آنان ، تا حدى اطمينان حاصل مىشود ، همگى ، دست كم در بيشتر عمر خود ، زيدى مذهب بودند . « 4 » بىشك موقعيت علويان طبرستان و اقدامات آنان در وضعيت جامعه شيعه و نگرش حكومت به آن بىتأثير نبود . بنى رسى ( 280 - حدود 700 ق ) سرزمين يمن به جهت دور بودن از مركز خلافت و نيز تمايل مردمانش به

--> ( 1 ) . ر . ك : حسن خضيرى احمد ، دولت زيديه در يمن ، ص 124 . ( 2 ) . مسعودى ، مروج الذهب ، ج 4 ، ص 270 . ( 3 ) . ر . ك : قهرمانىنژاد ، علويان طبرستان . ( 4 ) . در اين‌باره نگاه كنيد به كتاب : اخبار الائمة الزيديه فى طبرستان و ديلمان و جيلان كه گردآورنده آن ، ويلفرد مادلونگ ، قطعاتى را دربارهء زندگانى چند تن از چهره‌هاى شاخص علويان طبرستان ، از كتاب‌هاى نويسندگان كهن زيديه فراهم آورده است .